logoArea

Ineke de Vries

Ineke de Vries is directeur van het landelijk bureau van het Humanistisch Verbond én ambassadeur van De Dialoog. In het kader van de nationale coming outdag een unieke bijdrage over het belang van zichtbaarheid.

Het belang van zichtbaarheid

Soms kan een opmerking in een gesprek blijven hangen, je confronteren met iets wat gevoelig ligt. Mij overkwam dat tijdens de 4 mei-herdenking bij het Homomonument. Sinds een aantal jaar doet het Humanistisch Verbond (HV) mee aan de kranslegging ter nagedachtenis aan de homoseksuelen die zijn omgekomen in concentratiekampen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Ik praat er met een collega over het ‘roze’ verleden van het HV, de tijd van gespreksgroepen, roze driehoeken en de strijd voor gelijkberechtiging. Een heel verschil met nu. Tegenwoordig zoeken we elkaar hier niet meer voor op, we hebben onze weg gevonden, we zoeken het voor onszelf uit. Maar daarmee worden we wel minder zichtbaar. 

Dan vraag ik toch wel nieuwsgierig naar wie er ‘zo’ zijn. En terwijl ze een hele rij namen noemt, hoor ik mezelf een paar keer zeggen: ‘Hè, die ook?’. Nou ontgaat me wel vaker wat, maar toch. Ik realiseer me dat ook ik er automatisch van uitga dat iedereen hetero is totdat het tegendeel is ‘bewezen’

En zelf doe ik er niet geheimzinnig over, maar velen zullen ervan uitgaan dat ik hetero ben. Dat besef roept ongemak op. Als het zo uitkomt, zeg ik iets over mijn geaardheid. Maar wanneer komt het uit en wanneer schat ik in dat het niet uitkomt? Zal het afleiden van waar het op dat moment om gaat? En wanneer voel ik me gewoon niet veilig genoeg om er iets over te zeggen?

In haar toespraak benadrukt Andrée van Es, wethouder voor homo-emancipatie, het belang van zichtbaarheid van homo’s en lesbo’s in de publieke ruimte. Het is immers een feit dat homojongeren opgroeien in gezinnen zonder rolmodel en daarvoor anderen nodig hebben, dat het aantal suïcidepogingen onder homojongeren vijf keer zo hoog is als onder heterojongeren, dat homo-ouderen in zorginstellingen worden gepest door huisgenoten of niet gewassen worden door verzorgenden omdat die hen ‘vies’ vinden.

Er gaat een moreel appel uit van de roep om zichtbaarheid en dat laat me niet onberoerd. Ik vind dat iedereen de verantwoordelijkheid heeft op zijn of haar manier een bijdrage te leveren aan een humane samenleving waarin mensen in vrijheid kunnen zijn wie ze zijn. Dàt hoort bij humanist zijn.

Zichtbaarheid is nodig. Binnen de humanistische beweging, en ook daarbuiten. We moeten vragen blijven stellen, bij vanzelfsprekende normen en vooronderstellingen. Ook die van onszelf.

Fokke Wouda

Fokke Wouda bezocht een van de theatervoorstellingen 'Homo naast God'. Op 19 augustus speelt theatergroep Het Lage Licht een nieuwe voorstelling tijdens het Xnoizz Flevo festival. Fokke studeert gereformeerde theologie aan de Theologische Universiteit Kampen en is lid van de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt). Hieronder vertelt hij over zijn ervaringen.

‘HOMO NAAST GOD’…

…een moreel dilemma?
Wij christenen zijn morele wezens. We richten ons op God en zijn geboden, proberen daar naar te leven. Dat klinkt makkelijk; gewoon doen wat je moet doen en laten wat niet mag. Maar wat als je geconfronteerd wordt met mensen die de regels overtreden? Er zijn drie opties: 1) de regel aanpassen, 2) de overtreding/overtreder verwijderen of 3) regel én persoon handhaven. Voor veel (orthodoxe) christenen is optie 1 uitgesloten; regels van God, zoals we die uit de Bijbel kennen, kun je niet naar eigen inzicht aanpassen. Vaak grijpen we naar optie 2; we kunnen vrij effectief de lastige factor uit ons midden verwijderen en de eigen kring ‘schoon’ houden. Bijvoorbeeld door de overtreding te negeren. Of desnoods de hele persoon. Toch levert dit problemen op. Hoe geven we dan gehoor aan het gebod de ander lief te hebben? Hoe kunnen we er blijk van geven dat we de persoon goedkeuren, maar zijn gedrag of keuzes niet? Hoe kunnen we in de praktijk op zo’n steriele manier met elkaar omgaan, als er ook sprake is van allerlei emoties en gevoelens?

…op het toneel.
In de interactieve voorstelling ‘Homo naast God’ wordt ingegaan op de derde optie. Misschien zijn we tegen homofilie, of ‘weten we het gewoon niet zo goed’, we worden geconfronteerd met homofiele broers, dochters, vrienden, collega’s. ‘Homo naast God’ wil de gelovige hetero helpen in zijn zoektocht naar een houding tegenover homofiele geliefden of bekenden. De voorstelling gaat er niet om een morele positie te bepalen ten opzichte van het fenomeen homofilie, maar om bewust te zijn van het eigen gedrag. Hoe zou ik reageren als mijn broer, dochter, vriend, collega uit de kast zou komen? Wat gebeurt er als ik zo reageer? Wat zou ik anders kunnen doen? De voorstelling biedt de kans scenario’s uit te proberen, voordat ze ‘in het echt’ op je pad komen. Je kijkt naar acteurs die een scène opvoeren. En je krijgt de kans in te grijpen en jouw reactie in te brengen, zodat je kunt zien wat dat oplevert.

…zelf ervaren.
De voorstelling geeft je de kans mee te voelen. Je kunt rustig nadenken over wat er gebeurt, het op je laten inwerken. Je krijgt weer eens een heel ander perspectief. Niet in de laatste plaats omdat er tijdens de voorstelling waarschijnlijk meer homo’s aanwezig zijn dan je gewend bent. Daar kun je je wel door in het nauw gedreven voelen. Weet je ook eens hoe dat is. Maar je mag wel je eigen mening over homofilie houden, al lijkt het soms een beetje alsof je het maar volledig moet accepteren. Dit is echter niet het doel van de voorstelling. Het doel is je inzicht te geven in hoe je met homo’s om kunt gaan. En om je daarmee te laten oefenen, zodat je het zelf kunt ervaren.

…in de praktijk.
Na het bijwonen van de voorstelling weet je nog steeds niet of homofilie nou wel of niet ‘mag’. Je weet alleen dat het kan. En dat het er daarom ook is. Je weet dat je er, op één of ander manier, mee om moet gaan. Je raakt er bewust van wat jouw reactie teweeg kan brengen. Het kan je helpen om niet dicht te slaan bij een confrontatie. Of om juist niet uit je slof te schieten. Het kan je helpen om op een goede, liefdevolle manier om te gaan met de ander. Om, zogezegd, op een ethisch goede manier om te gaan met je morele dilemma.

Ik bezocht de voorstelling ‘Homo naast God’ op 27 april 2011.
Hoe ik met homo’s om moet gaan? Ik weet het niet… maar ik dóe het wel.

Shanta Bhikharie

Shanta Bhikharie heeft als projectcoördinator van Stichting SaVo inmiddels een aantal dialoogbijeenkomsten in de hindoestaanse gemeenschap georganiseerd. Hoe een bal vervolgens kan rollen vertelt ze hier.

Hindoestaanse boot tijdens Gay Pride: een eer!

Veel homoseksuele Hindoestanen leven liever anoniem. Niet alleen omdat het ‘uit de kast komen' zoveel tijd kost, ook omdat het vaak veel leed oplevert. De angst voor geweld, uitstoting, dwang of afkeuring is heel reëel en ook schaamte speelt een grote rol.

Onbekend maakt …
Bij dialoogbijeenkomsten blijkt dat Hindoestanen homoseksualiteit meestal niet begrijpen, en dat dit ook gebaseerd is op een gebrek aan kennis. Er wordt gedacht dat het gaat om ‘de daad’. Dat het gaat om liefde tussen twee mensen, die ‘echt’ van elkaar houden en lang samen kunnen leven is gewoonweg niet bekend.

Pride
En toen… zei een van de gasten van onze dialoogbijeenkomst tijdens een uitzending van Radio SaVo, zelf hindoestaans en lesbienne, ‘weet je, we zouden eigenlijk moeten meevaren met de Gay Parade!’.  
…
En daar stond ik dan, bij de loting op 3 april, als enige hindoestaanse vrouw in een gay bar. Op het moment dat onze naam werd genoemd begon ik zo te juichen dat iedereen naar mij keek in plaats van naar het podium. Tegelijkertijd realiseerde ik me dat ik niet wist waar we aan begonnen. Niemand van onze organisatie had ooit meegedaan of er zelfs naar gekeken. Maar varen zouden we, dat wist ik zeker.

Hoe begin je iets dat je niet eerder hebt gedaan? We hebben veel mensen benaderd: op zoek naar mensen die eerder gevaren hebben; naar contact met hindoestaanse organisaties die ook homoseksualiteit bespreekbaar maken; organisaties die homo-emancipatie steunen. Dit heeft ons veel gebracht: mooie ontmoetingen, mooie verhalen, verdrietige levenservaringen, complimenten, hartverwarmende en versterkende woorden, mensen die spontaan hun tijd en kennis aanboden, bekende en grote namen die meewerkten aan een benefiet voorstelling, etc. Fantastisch!

Nu, 7 maanden verder, gaan wij inderdaad meevaren met de Gay Parade. De eerste hindoestaanse boot ooit: een droom van veel homo´s en lesbiennes en een grote eer voor ons als organisatie! Op deze manier - met dialoogbijeenkomsten, radiouitzendingen en nu deelname aan de Gay Parade – hopen we echt het taboe op homoseksualiteit binnen de hindoestaanse gemeenschap (verder) te doorbreken en een plek te creëren waar homo´s en lesbiennes naar toe kunnen om hun verhalen te delen.

Graag tot ziens op zaterdag 6 augustus!

Marco Derks

De website homo in de klas is sinds een week online. Marco Derks is de coördinator van het gelijknamige project dat homoseksualiteit op christelijke scholen bespreekbaar wil maken.

Christelijke scholen in beweging

Christelijke scholen willen homoseksualiteit bespreekbaar maken op een manier die past bij hun christelijke identiteit. Mijn indruk is dat veel christelijke scholen dit thema heel serieus nemen, ook al denken ze verschillend over homoseksuele relaties. Ik hoor nog wel eens verhalen over directeuren van openbare scholen die zeggen: ‘Wij zijn een tolerante school, voor ons is homoseksualiteit geen probleem en dus hoeven wij er geen speciale aandacht aan te besteden.’ Zo makkelijk maken christelijke scholen zich er niet mee van af!

Met het project richten we ons op protestants-christelijke, gereformeerde, reformatorische en evangelische scholen. Een doelgroep waar het onderwerp homoseksualiteit niet altijd even makkelijk ligt. Sommige christelijke scholen vinden dat homoseksuele relaties niet goed zijn. Maar wij gaan hen er niet van overtuigen dat ze daar anders over zouden moeten denken. We leggen de nadruk op het belang van een veilig schoolklimaat. We wijzen op de realiteit van homoseksuele, lesbische en biseksuele jongeren: zo blijkt dat zij vaker dan hun heteroseksuele leeftijdsgenoten te maken hebben met gevoelens van depressie of gedachten aan zelfmoord. Dat laatste komt zelfs nog vaker voor onder jongeren met een godsdienstige opvoeding. In gesprekken met scholen vragen wij deze pijnlijke gegevens mee te nemen in het schoolbeleid.

Onze aanpak werkt. Jaarlijks bereiken wij ongeveer tweeduizend leerlingen. Even zo graag houden voorlichters hun verhaal voor een docententeam. Bijzonder is elke keer weer de tweede les in de lessenserie: met het bezoek van een van onze voorlichters gaat het onderwerp echt leven voor de leerlingen. Ze durven vragen te stellen, het taboe wordt nog verder doorbroken. Op verschillende scholen durven leerlingen nu uit de kast te komen. Als wij daaraan hebben bijgedragen, is dat de best denkbare bekroning op het werk van onze vrijwilligers.