logoArea

'Het blijft je kind!'

Dialoog Turkse Vrouwenvereniging in amsterdam

Op 10 februari 2008 vond er een dialoogbijeenkomst plaats in Amsterdam die georganiseerd was door de Turkse Vrouwenvereniging ATKB, het Humanistisch Verbond en COC Nederland. Ook deze bijeenkomst vondt plaats in het kader van De Dialoog waarin het gaat om het bespreekbaar maken van homoseksualiteit. Het thema van de bijeenkomst was "omgaan met anders-zijn, wat betekent dat?"

Voor wie was de bijeenkomst bedoeld?

De Turkse vrouwenvereniging ATKB heeft tot doel de positie van vrouwen en meisjes te verbeteren. De vereniging staat bekend als vooruitstrevend en weet vrouwen met verschillende Turkse achtergronden aan zich te binden. Vanaf het begin is er bereidheid bij de vereniging om te onderwerp homoseksualiteit bespreekbaar te maken, maar de manier waarop het gedaan moet worden zonder Turkse vrouwen en meisjes af te schrikken was ook bij deze dialoogbijeenkomst een moeilijk punt.

Het humanistisch Verbond en COC Nederland vonden het belangrijk om ook lesbische vrouwen bij de dialoogbijeenkomst te betrekken. Door vooral persoonlijke benadering hebben wij geprobeerd lesbische vrouwen te werven die bereid waren deel te nemen aan de dialoogbijeenkomst. Juist de ontmoeting tussen Turkse vrouwen en meisjes, voor wie homoseksualiteit in het algemeen een taboe is, en lesbsiche vrouwen in onze achterban zagen wij als waardevol . Deze twee groepen komen elkaar nooit tegen en gesprek tussen deze twee groepen zou wederzijds begrip kunnen teweegbrengen en vooroordelen kunnen afbreken.

Aan de bijeenkomst hebben zestien vrouwen deelgenomen. Allen hadden een Turkse achtergrond, de meesten kenden elkaar in mindere of meerdere mate. De kennis van de Nederlandse taal was bij sommige vrouwen beperkt, daarom is er steeds tussendoor vertaald.

Hoe maak je het onderwerp bespreekbaar?

Hoewel het bestuur van de vrouwenvereniging het belangrijk vond het onderwerp homoseksualiteit bespreekbaar te maken, is het betrekken van de achterban een ander verhaal. Vrouwen en meiden uitnodigen met als inzet het expliciete onderwerp homoseksualiteit stuit vaak op verzet. Daarom is gekozen voor een breed thema, namelijk 'omgaan met anders-zijn, wat betekent dat?', waarin ook het onderwerp homoseksualiteit past.

Als het gaat om groepen mensen bij elkaar te brengen die in eerste instantie afwijzend en met vooroordelen tegenover elkaar staan, is het belangrijk dat goed overwogen wordt welke dialoogmethodiek gehanteerd wordt. De manier waarop homoseksualiteit bespreekbaar wordt gemaakt wordt dus vooral bepaald door de aard van de groep deelnemers. Echter, elke vorm van dialoogmethodiek zal een beroep doen op "het spreken vanuit jezelf, vanuit je eigen ervaring en gevoel".

Hoe zag deze dialoogbijeenkomst eruit?

De eerste vraag luidt: hoe zie je jezelf? Wat vind je het opvallendst aan jezelf, zowel uiterlijk alsd innerlijk? De tekeningen die daaruit voortkomen, zijn basis voor gesprekken in kleine groepjes.

Na verloop van tijd kregen de groepen casussen te behandelen. Om het onderwerp homoseksualiteit op de agenda te zetten en toch veiligheid te garanderen, zijn het 'anderen' die negatieve opmerkingen maken. Bij de casussen waren de vragen:

• Zou je wat zeggen? Tegen wie?
• Waarom zou je (n)iets zeggen?
• Als je wat zou zeggen, wat zou je dan zeggen?

voorbeeldcasus 1

Je buurman heeft een groentenwinkel en is op zoek naar een jongen die hem kan helpen.

Er is een Surinaamse jongen bij hem langsgeweest die graag wilde komen werken. Je buurman en zijn vrouw zeggen: 'Nee hoor, zo'n zwarte willen wij niet in de winkel. Daar blijven de klanten maar van weg.'

Elk groepje heeft een vrijwilliger van het ATKB als begeleider. Aanmoediging blijkt in de meeste groepjes niet nodig. De vraag is of de deelnemers ook een verband zouden kunnen leggen met de eigen situatie, van anderen die discrimineren naar zélf discrimineren of zelf gediscrimineerd worden.

voorbeeldcasus 2

In de straat zijn nieuwe buren komen wonen. Het zijn twee mannen. Twee weken per maand wonen er twee kinderen bij die mannen. Je hoort een jongetje roepen: 'Jouw vader is een vieze homo.'

Rond de tweede casus ontstaat een levendig gesprek, dat voor een deel in het Turks plaatsvindt en daardoor, ondanks regelmatige vertaling, niet helemaal te volgen is. Opvallend is een conversatie die zich ontspint tussen een jonge, modern uitziende vrouw en een oudere dame met hoofddoek. Het gesprek is, zoals bedoeld, vanzelf gekomen op de vraag wat de aanwezigen zouden doen als hun eigen kind homoseksuele gevoelens blijkt te hebben. De jongere dame zegt dat ze alle medische wegen zou bewandelen om te zien of er niet iets aan te doen is. De oudere dame reageert hierop door te zeggen dat ze het misschien niet leuk zou vinden, maar dat het háár kind is en dat ze er maar mee om moet gaan dat het is zoals het is. Hoewel niet alle deelneemsters zich laten horen, is er geen terughoudendheid te merken om over het onderwerp homoseksualiteit te spreken.

Wat ging er goed en wat kan er beter?

De deelneemsters lieten na afloop weten dat ze graag nog eens zo'n gesprek zouden willen hebben met een groep vrouwen overal vandaan, bijvoorbeeld Marokkaanse, Surinaamse of Nederlandse vrouwen.

De inspanningen om ook lesbische vrouwen deel te laten nemen, leverden helaas geen deelnemers op. Het onderwerp discriminatie wordt als zwaar ervaren en de locatie maakte de drempel waarschijnlijk hoog. De groep Turkse vrouwen die partners zouden worden in de dialoog, werd mogelijk gezien als homogeen - in werkelijkheid was er grote spreiding in mate van religiositeit, leeftijd en opleidingsniveau - en als 'homo-onvriendelijk'. Maakte dat deelname weinig aantrekkelijk?

De bestuursleden van ATKB waren verbaasd over het gemak waarmee in de groep over homoseksualiteit gesproken werd. In een vervolgtraject zijn actieve vrouwen van ATKB misschien als bruggenbouwers in te zetten. Veel hangt samen met de persoonlijke netwerken van de bestuursleden; zij motiveren vrouwen aanwezig te zijn.