logoArea

“Je geloof zou je er niet van moeten weerhouden om jezelf te zijn”

Expertmeeting De Dialoog met imam Muhsin Hendricks.

Op multiculturele bijeenkomsten over homoseksualiteit hoor je vaak: “homoseksualiteit mag niet volgens de Koran”. Veel begeleiders van bijeenkomsten kiezen er dan voor het religieuze debat over wat er precies in de Koran staat uit de weg te gaan; zij werken in De Dialoog vanuit het idee dat de mens voorop staat. Dat betekent dat je als mens respect dient te hebben voor een ander, ook al vind je dat je religie homoseksualiteit niet toestaat. Hoe is het als je wél zelf schriftgeleerde bent, hoe ziet een gesprek over homoseksualiteit er dan uit?

Op 16 februari gaf Muhsin Hendricks een workshop over het bespreekbaar maken van homoseksualiteit binnen de Islamitische context. De middag werd georganiseerd door De Dialoog, aanwezig waren dialoogbegeleiders met zeer uiteenlopende achtergronden; religieus en niet-religieus, allochtoon en autochtoon en homo en hetero. Een aantal van hen was actief als dialoogbegeleider voor FORUM, instituut voor multiculturele ontwikkeling.

‘De Islam en homoseksualiteit sluiten elkaar geenszins uit’

Hendricks werd als imam opgeleid in Pakistan, maar kwam op zijn 29ste uit de kast. De Zuid-Afrikaanse imam kan worden beschouwd als één van de voorvechters voor een meer liberale interpretatie van de Islam, waarin ook ruimte is voor relaties tussen personen van hetzelfde geslacht. Met zijn organisatie The Inner Circle komt Hendricks op voor moslims in Zuid-Afrika en steunt hen in de opvatting dat seksuele geaardheid hun beleving van het Islamitische geloof niet in de weg hoeft te staan.
Voor de imam is het heropenen van het proces van itjihad, dat imams toestaat om nieuwe, onafhankelijke interpretaties van de Koran te formuleren, noodzakelijk om ook seksuele diversiteit een plek te geven binnen de Islam. Hendricks probeert moslims en andere schriftgeleerden te laten inzien dat de Islam en homoseksualiteit elkaar geenszins uitsluiten. De enige verwijzing naar homoseksualiteit in de Koran is de passage over Sodom en Gomorra, twee steden die God vernietigde vanwege ‘verderfelijke’ vormen van seksualiteit tussen mannen. ‘Maar dit keurde God af omdat het ging om verkrachting van jonge jongens door oudere mannen. Niet om vrijwillige, gelijkwaardige seks tussen twee personen van hetzelfde geslacht. Deze passage is dus volledig uit zijn oorspronkelijke context gehaald,’ legt Hendricks de aanwezigen uit.
‘Zou het overdragen van deze kennis dialoogbegeleiders kunnen helpen in het bespreekbaar maken van homoseksualiteit onder moslims?’ vraagt één deelnemer zich af. ‘Vooral homoseksuele moslims willen ook graag weten wat er in de Koran precies geschreven staat. Veel gelovigen lezen de Koran niet, en het is daarom belangrijk om hen duidelijk te maken dat er in de Koran eigenlijk niets staat over homoseksualiteit. Maar daarnaast is het net zo belangrijk om ook de menselijke kant te benadrukken.’

‘Laat de menselijke kant van het verhaal zien’

Het is juist die menselijke kant van homoseksualiteit waar ook de voorlichters van het COC zich sterk voor maken bij het bespreekbaar maken van homoseksualiteit op middelbare scholen. Op uitnodiging van De Dialoog deelden Claudia van Deudekom en Roel Thijssen van COC Amsterdam dan ook hun ervaringen met de dialoogbegeleiders. Het blijkt dat ze in het aangaan van de dialoog vaak dezelfde dilemma’s tegenkomen. Zoals de vraag of homoseksualiteit is aangeboren of aangeleerd. En het feit dat voor veel mensen de beeldvorming over homoseksualiteit wordt gedomineerd door populaire zangers als Gordon en Gerard Joling. Maar wat doe je eigenlijk als deelnemers in de dialoog een homo geen hand willen geven, of er niet naast willen zitten?
‘Dit is een moeilijke kwestie, want op veel scholen willigen docenten deze eis in. Het is daarom, vooral in gemengde groepen, belangrijk om duidelijk te maken dat er allerlei soorten minderheden zijn; je moet de kwestie dus breder trekken, ’ adviseert Claudia. ‘Je kunt het beste zoeken naar gemeenschappelijke waarden en de nadruk leggen op respect,’ zegt student Frank. ‘En het omdraaien: wat als iemand niet naast je wilde zitten omdat je zwart bent?’ voegt dialoogbegeleider Nathaly toe.
Waar veel dialoogbegeleiders moeite mee hebben is als mensen homoseksualiteit niet accepteren, en homo’s en lesbiennes hooguit respecteren vanwege hun mens zijn. Is dat dan voldoende? Moet je daarmee tevreden zijn? Voorlichter Roel: ‘Graag zouden we willen dat men homoseksualiteit ook accepteert, maar dat is niet altijd mogelijk. Wel is het belangrijk dat je in ieder geval samen door één deur kunt’. ‘En de nadruk leggen op de universele rechten van de mens: dat is vaak iets dat verbindt,’ aldus gespreksleider Rohit.
De voorlichters noemen tevens het vertellen van ‘de menselijke kant van het verhaal’ als de meest effectieve strategie om mensen ervan te overtuigen dat homoseksualiteit geen besmettelijke ziekte is, en dat het ook niet iets is waar je voor kiest. En dialoogbegeleiders die zelf niet homoseksueel zijn, kunnen rolmodellen gebruiken om het menselijke verhaal te laten zien.

Voor de aanwezige dialoogbegeleiders was het een eyeopener om tijdens één bijeenkomst meer te weten te komen over de religieuze en menselijke methodes voor het bespreekbaar maken van homoseksualiteit. Wat opviel was dat de deelnemers hele verschillende achtergronden en diverse invalshoeken op het onderwerp hadden, maar met elkaar deelden dat ze zich allen inzetten voor het vergroten van de acceptatie van homoseksualiteit.

Een vandaag was erbij en maakte een videoreportage van het bezoek van de Imam aan Nederland. En hier vind je een verslag van het COC en Oxfam/ Novib van het bezoek.

foto: rkvideoproducties